Öz-değerlilik nedir? Düşük olduğunda ne hissedersiniz?

Özdeğerlilik sözlükler  “Birinin kendisini insan olarak değerli bulması, kendine saygı duyması, kendini değerlendirmesi” diye geçmektedir. Bazen özsaygı (self-esteem) ile de aynıymış gibi tanımlansa da, özdeğerlilik gerçekte insanın yaradılıştan gelen insan olma değerinin farkına varmasıdır.

Çocuklukta çok bilinçli bir aile ve toplumda yetişmediğinizde özdeğerinizin yaralanması ve ÖZBENLİĞİNİZ ile kopuk bir hayat yaşamanız muhtemeldir. Bunun neticesinde yaralı çocuklar ve yetişkinliklerde yaralı benlikler ortaya çıkmaktadır.

Özdeğer eksikliği insanın BENLİĞİ ile bağlantısının kesilmesi, koruma kalkanları ve baskılayıcı unsurlarla yaralı hale gelmesidir. 

Özdeğerlilik duygusu eksik olduğunda insan kendini diğer insanlardan daha düşük, güvensiz, çekinik davranma, hayattan istediğini alamama gibi durumlarla karşılaşmaktadır. Kendimizle ilgili iyi ya da kötü, memnun ya da memnun hissetmemizle ilgili duygu durumudur. İnsan; kendi iç konuşmaları ile “yeterince iyi değilim”, “yeterliyim”, “yetersizim”, “iyi bir yazarım/ mühendisim/ doktorum, yaptıklarımdan memnunum” tarzı bir iç değerlendirme ya da dışarıdan beklenen onaylamalarla  kendi özdeğerini oluşturur.

young-man-1281308_1280Düşük Değerlilik Duygusunun Göstergeleri

  • Kendini suçlamak ya da kedini eleştirmek; suçluluk duygusu, suçlama, utanç, hata bulma veya dedikodu ile başkalarını aşağılamak.
  • Aşırı başarılı veya başarısız olma, aşırı yeme ya da yememe, aşırı çalışma ya da hiç çalışmama, aşırı çaba ya da hiç çabalamama.
  • Kendi hayatını ilgilendiren konularda sorumluluk almamak, kendisinin yerine başkasının karar vermesine olanak tanımak ve sonuç istediği gibi olmadığında kendini kurban gibi hissedip haksız yere acı çektiğini düşünmek.
  • Üzerine vazife olmadığı halde başkalarının hayatının sorumluluğunu almak; başkaları üzerinde baskı kurmak ve onların adına kararlar almak.
  • Değişimden korkmak ve risk almayı istememek; ya da sık sık düşüncesizce değişiklikler yaparak tehlikeli ve akılsızca riskler almak.
  • Gerçek durumunu kabullenmeyerek devamlı kötümser ya da tam tersine fazla iyimser olmak.
  • Başkalarına karşı ya aşırı tepkiler vermek ya da duygusuzca davranmak.
  • Başkalarının yanındayken böbürlenen, buyurgan bir tavır takınmak; ya da başkalarıyla iletişim kurarken dürüst davranmamak.
  • “Doğru” olmayı isteyerek, başkalarının onayına ihtiyaç duymak; ya da devamlı olarak diğer insanların istek ve düşüncelerine razı olmak.
  • Kendini devamlı olarak başkalarıyla kıyaslamak aşağı ve ya üstün hissetmek.
  • Siyah beyaz “ya hep, ya hiç” mantığıyla düşünmek; örneğin, bir kişinin davranışlarının onu ya tamamen iyi ya da tamamen kötü ve değersiz yapacağını farz etmek.
  • Korku, karmaşa ve panik içinde yaşamak.
  • Konuşma sırasında “meli-malı”, “-mış olsaydım” ve “evet ama” ifadelerini sıkça kullanmak.
  • Başkalarının yargılayıcı söz ve hareketlerini insanların onu değersiz bulduğunun göstergeleri olarak kabul etmek.

smiling-woman

Yüksek Değerlilik Duygusunun Göstergeleri

  • Kişinin kontrol noktasının kendi içinde olması, kendisinin “onayını” almak,
  • Fiziksel, duygusal, düşünsel ve ruhsal olarak kendisine iyi bakmak,
  • Düşünce, duygu ve davranışlarda aşırı uçları dengeleyebilmek; bu denge bozulduğu zaman düzeltmek için gerekeni yapmak.
  • Yaptığı hatalardan ders almak ve “bir hata yaptım, üzgünüm” diyebilmek.
  • Hayatının sorumluluğunu üstlenmek.
  • İnsanlar arasındaki farklılıkları yüceltmek.
  • Farklı bakış açılarını dinlemek.
  • İçindeki bilge benliği ya da sezgiyi dinleyebilmek ve ona uygun hareket etmek.
  • Kendine saygı duymak, kendine güvenmek ve kendini kabul etmek.

İnsanın bu durumda yapabileceği ilk ve en iyi davranış kendine yaptığı negatif iç konuşmalarını fark edip bunları pozitife çevirmesidir. Bunun için yazarak çalışma, iç gözlem ve farkındalık çalışmaları, meditasyonlari çok faydalı olur. Bunun yanında kendi öz-imajinizi guclendirici vizyon çalışmaları yapıp buna uygun olumlamalar oluşturup söylemeniz de cok faydalı olur. NLP yöntemi  21 gün olumlamaları söylemeyi önerir ancak daha uzun söylemek de faydalıdır. Böylece olumsuz konuşmalarınızın beyninizdeki bağlantıları zayıflar; yerine pozitif destekleyici konuşmaları kabul eden nöral yollar alacaktır.

Koçluk ile daha kisa sürede özdeğerlilik ile ilgili problemlerinizin kaynağını tespit ederek, gerçek potansiyelinizin açığa çıkarmaya var mısınız? Eğer sizi engelleyen çocukluktan öğrenilmiş özdeğer inançlarınızı sağlıklı hale getirmek ve keyifli bir hayat yaşamak isterseniz Dönüşüm Koçluk paketleri ile çalışma yapmayı öneririm. detaylar için tıklayın….

Sizin gibi düşünen liderlerle bir arada olduğunuz bir gelişim platformunda olmak isterseniz Linkedin’de “Dönüşüm Liderleri” katılmak için tıklayın….

Potansiyelinizle ve farkındalıklı, doyumlu bir ÖZBENLİK ve hayat oluşturmanız dileğimle,

Nilgün

İlgili Diğer Yazılarım: 1- İş yaşamındaki Kadınlar Sessiz, 2- Kendine Özen Göstermenin 16 Yolu, 3- Neye Açlık Çekiyorsunuz?, 4- Hayalleri Ertelemenin Bedeli. 5- Kendine Şefkat Günlüğü, 6- Hiç Mobinge Uğradın mı?, 7- Ya Sizi durduran ne yapacağınızı bilememe korkusu ise?

ny-linkedin-yeni-tanitim

Dipnot: Yazıyı hazırlarken “Külkedisi Terapide” kitabından faydalandım.